ĐĂK HÀ TẠO ĐỘT PHÁ TỪ NHỮNG SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP CHỦ LỰC

Từ những khu vườn biết "làm giàu"

Giữa những đồi Cao su, Cà phê xanh mướt ở thôn Đăk La 1, khu vườn sầu riêng gần một héc-ta của ông Nguyễn Văn Thành đang vào mùa thu hoạch. Ít ai nghĩ rằng, cách đây gần tám năm, khi quyết định chuyển đổi diện tích cây trồng truyền thống để đưa giống sầu riêng – một loại cây khó tính và mới mẻ đối với nhiều người dân địa phương lúc đó về canh tác, ông từng nhận không ít ánh nhìn hoài nghi. Thế nhưng, trước yêu cầu nâng cao hiệu quả trên cùng diện tích đất canh tác, ông Thành mạnh dạn lựa chọn hướng đi mới.

“Làm nó thì không vất vả đâu, nhưng mà có điều cái là mình phải chăm nó, chăm nó là thuốc men, phân bón, tưới tắm rồi khi lúc ra hoa lên đồ là đêm phải đi. Khi nó nở hoa, ban đêm phải đi thụ phấn chéo cho nó. Để được một cái kết quả như thế này là cả một quá trình.” - Ông Thành chia sẻ

Dù rằng, những năm đầu, việc chăm sóc loại cây trồng “khó tính” này đòi hỏi nhiều công sức, từ đầu tư hệ thống tưới, phân bón đến theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng. Đổi lại, những mùa thu hoạch gần đây đã mang đến thành quả xứng đáng. Có năm giá sầu riêng tăng cao, gia đình ông thu về gần 1 tỷ đồng. Không chỉ cải thiện đời sống, mô hình này còn tạo động lực để nhiều hộ dân trong vùng mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển cây ăn quả theo hướng hàng hóa.

Theo Trưởng thôn Đăk La 1 Trịnh Văn Sướng, trước đây nhiều người cho rằng điều kiện thổ nhưỡng địa phương không phù hợp với cây sầu riêng. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh điều ngược lại. “Qua quá trình canh tác, nhiều vườn cho thấy hiệu quả rất cao, nhất là sầu riêng. Vì vậy địa phương cũng mong muốn bà con tiếp tục phát triển cây ăn trái để nâng cao thu nhập”.

Những khu vườn sầu riêng hôm nay không chỉ mở ra hướng sản xuất mới mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy của người nông dân Đăk Hà: dám chuyển đổi, dám ứng dụng khoa học kỹ thuật để tạo ra giá trị cao hơn trên chính mảnh đất quê hương.

Nâng tầm nông sản bằng chuỗi giá trị Cà-phê là ngành hàng chủ lực

Nếu cây ăn quả đang tạo thêm những điểm nhấn trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng thì cà-phê vẫn là ngành hàng chủ lực, tạo nên bản sắc nông nghiệp của Đăk Hà. Hiện xã có hơn 8.000 ha diện tích gieo trồng, trong đó cà-phê khoảng 3.692 ha, cao-su hơn 2.200 ha, cùng diện tích đáng kể lúa, cây ăn quả và cây dược liệu. Một số loại cây ăn quả được phát triển xen canh trong các vườn cà-phê, vừa khai thác hiệu quả quỹ đất, vừa góp phần đa dạng hóa nguồn thu cho nông hộ.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không còn đơn thuần là mở rộng diện tích. Giá trị của nông sản phải được nâng lên từ chất lượng vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu và tổ chức thị trường.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong định hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo hướng hữu cơ, sinh thái, tuần hoàn, gắn với chế biến và chuỗi giá trị giai đoạn 2026–2030 của địa phương.

Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy, khi sản xuất được tổ chức bài bản, giá trị của hạt cà-phê có thể được nâng lên nhiều lần so với việc chỉ bán nguyên liệu thô.

Giám đốc Công ty TNHH MTV Cà-phê Nguyên Huy Hùng Phạm Thị Tuyết cho biết, sản phẩm Cà-phê bột nguyên chất DAKMARK của doanh nghiệp đã được công nhận OCOP 5 sao. Doanh nghiệp đang tiếp tục đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng cao, hoàn thiện các chứng nhận cần thiết, đẩy mạnh chế biến và truy xuất nguồn gốc.

“Chúng tôi đang có những kế hoạch phát triển trong tương lai là tập trung xây dựng nguồn nguyên liệu chất lượng cao và tập trung vào các giấy chứng nhận để sau này hàng hóa đưa ra thị trường có thể đáp ứng các yêu cầu của thị trường cũng như của những khách hàng khó tính nhất. Từ mục tiêu ấy, doanh nghiệp đầu tư mạnh vào vùng nguyên liệu, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế nhằm nâng cao giá trị hạt cà-phê”, bà Phạm Thị Tuyết chia sẻ.

Câu chuyện của Công ty TNHH MTV Cà-phê Nguyên Huy Hùng cũng đang được nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp trên địa bàn lựa chọn. Từ sản xuất nguyên liệu, các chủ thể từng bước chuyển sang chế biến, xây dựng thương hiệu, hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng và tìm kiếm thị trường tiêu thụ.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, Đăk Hà thành lập thêm ba hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và chế biến nông sản, nâng tổng số hợp tác xã trên địa bàn lên 10, với 206 thành viên.

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) cũng trở thành một trong những động lực thúc đẩy quá trình này. Đến nay, Đăk Hà có một sản phẩm OCOP 5 sao, 10 sản phẩm OCOP 4 sao và tám sản phẩm OCOP 3 sao, chủ yếu là các sản phẩm chế biến từ cà-phê và nông sản địa phương. Đáng chú ý, trong năm 2026, Đăk Hà có ba sản phẩm được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh, gồm Cà-phê rang xay DakMark, Cà-phê hòa tan Đẳng sâm Ngọc Linh 4 in 1 và Cà-phê sữa thượng hạng.

Những kết quả đó cho thấy quá trình nâng cao giá trị nông sản không còn dừng lại ở khâu sản xuất. Từ vùng nguyên liệu đến chế biến, thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và thị trường đang từng bước được kết nối thành chuỗi.

Cấp ủy định hướng, nông dân là chủ thể, doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt

Trong quá trình chuyển đổi ấy, vai trò lãnh đạo, định hướng của cấp ủy được Đăk Hà xác định là yếu tố quan trọng, nhất là trong việc định hình những ngành hàng chủ lực, tổ chức lại sản xuất và tạo môi trường để doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Theo đồng chí Nguyễn Minh Vương, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đăk Hà, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phải được nhìn nhận là một quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất, chứ không chỉ là đưa thêm máy móc hay công nghệ vào đồng ruộng.

“Quan điểm của Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy xã là phát triển nông nghiệp phải dựa trên lợi thế của địa phương, nhưng đồng thời phải đáp ứng yêu cầu của thị trường. Chúng tôi xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản; trong đó người dân là chủ thể, hợp tác xã là cầu nối tổ chức sản xuất, còn doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.”

Cũng theo đồng chí Nguyễn Minh Vương, một trong những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là phải hạn chế tình trạng sản xuất manh mún, tự phát; từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo tiêu chuẩn, có truy xuất nguồn gốc và liên kết chặt chẽ giữa sản xuất với chế biến, tiêu thụ. Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác lãnh đạo, điều hành ở cơ sở: không chạy theo phong trào, không khuyến khích mở rộng diện tích bằng mọi giá, mà phải dựa trên quy hoạch, điều kiện sản xuất và khả năng tiêu thụ. Cùng với đó, địa phương khuyến cáo người dân thực hiện theo quy hoạch vùng trồng; ưu tiên những cây trồng là sản phẩm chủ lực, có lợi thế và đầu ra tương đối ổn định; không phát triển ồ ạt những loại cây chưa có thị trường tiêu thụ.

“Đảng ủy, Ban Thường vụ Đảng ủy sẽ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, xác định rõ những sản phẩm có lợi thế, những vùng sản xuất có điều kiện để phát triển thành vùng nguyên liệu; đồng thời huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng, ứng dụng khoa học-công nghệ, hỗ trợ hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Mục tiêu cuối cùng là không chỉ tạo ra nhiều nông sản hơn, mà phải tạo ra nông sản có chất lượng, có thương hiệu, có thị trường và mang lại thu nhập cao hơn cho người dân.” – Chủ tịch UBND xã Đăk Hà Nguyễn Minh Vương nhấn mạnh.

Định hình nền nông nghiệp xanh, hiện đại

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Đăk Hà xác định phát triển nông nghiệp vẫn là trụ cột quan trọng của nền kinh tế. Năm 2026, địa phương đặt mục tiêu tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt hơn 3.941 tỷ đồng, tiếp tục phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hữu cơ, sinh thái và tuần hoàn gắn với chế biến sâu, chuỗi giá trị và chuyển đổi số.

Định hướng của Đăk Hà cũng phù hợp với yêu cầu cơ cấu lại ngành nông nghiệp của tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn 2026–2030, trong đó nhấn mạnh tổ chức sản xuất theo vùng, phát triển sản phẩm chủ lực, mở rộng ứng dụng khoa học-công nghệ, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, phát triển công nghiệp chế biến và tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, chính quyền địa phương chú trọng quy hoạch vùng sản xuất, khuyến khích phát triển các loại cây trồng có lợi thế cạnh tranh và đầu ra ổn định, đồng thời hạn chế tình trạng phát triển tự phát theo phong trào. 

Đồng chí Nguyễn Minh Vương – Chủ tịch UBND xã Đăk Hà nhấn mạnh: Xã cũng khuyến cáo người dân phải thực hiện theo quy hoạch vùng trồng; phát triển những cây mang tính sản phẩm chủ lực, có đầu ra ổn định; không phát triển ồ ạt những loại cây không có giá trị hoặc không có thị trường tiêu thụ. Người dân cần bám sát định hướng quy hoạch chung của xã để bảo đảm năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Từ thay đổi trên từng khu vườn đến chuyển biến trong cách tổ chức sản xuất, Đăk Hà đang từng bước viết tiếp câu chuyện về một vùng nông nghiệp không chỉ giàu về sản lượng mà hướng tới giàu về giá trị; lấy khoa học, công nghệ, chế biến và thị trường làm động lực để phát triển nhanh và bền vững. Đó cũng là định hướng phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại, khi giá trị không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở chất lượng, khả năng chế biến, xây dựng thương hiệu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nhìn từ những vườn sầu riêng trĩu quả, những vùng cà phê chất lượng cao hay các sản phẩm OCOP đang từng bước khẳng định vị thế, có thể thấy Đăk Hà đang từng bước tạo dựng nền tảng cho một nền nông nghiệp phát triển bền vững. Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm, từ mở rộng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tăng cường liên kết sản xuất đến thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu. Nhưng với định hướng đúng, sự đồng hành của chính quyền và tinh thần đổi mới của người nông dân, những sản phẩm nông nghiệp chủ lực của Đăk Hà đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, góp phần xây dựng một vùng quê phát triển theo hướng hiện đại, giàu bản sắc và hội nhập ngày càng sâu rộng.